بیانیه
13 اردیبهشت 1405 (3 مه 2026)
در دهمین سالگرد قطعنامه ۲۲۸۶ شورای امنیت سازمان ملل، دولتها باید حمایت از مراقبت درمانی در مخاصمات مسلحانه را حفظ و تقویت کنند
ژنو – ده سال پیش، شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه ۲۲۸۶ را درباره مراقبتهای بهداشتی در مخاصمات مسلحانه بهاتفاق آرا تصویب کرد. وضعیت در مقایسه با ده سال پیش حتی بدتر شده است. امروز ما نه یک دستاورد، بلکه یک شکست را به یاد میآوریم.
در حالی که خشونت علیه مراکز، وسایل حملونقل و کارکنان درمانی همچنان بدون وقفه ادامه دارد، آسیبی که این قطعنامه قصد جلوگیری از آن را داشت کاهش نیافته است. این آسیبها ادامه یافته و در بسیاری از موارد شدت گرفتهاند. ما، بهعنوان رؤسای کمیته بینالمللی صلیب سرخ (ICRC)، سازمان جهانی بهداشت (WHO) و پزشکان بدون مرز (MSF)، همراه با دیگر اعضای جامعه بینالمللی، فراخوان فوری برای اقدام صادر میکنیم.
هر روز، در خط مقدم و در میان ویرانگرترین بحرانهای جهان، تیمهای ما به چشمان خود میبینند که وقتی حرمت خدمات درمانی زیر پا گذاشته میشود، چه پیامدهای فاجعهباری رخ میدهد. بیمارستانها به تلی از آوار تبدیل میشوند، آمبولانسها با تأخیر و ممانعت مواجه میشوند، و پزشکان، پرستاران و بیماران بارها در حملاتی گرفتار میشوند که به مرگ و جراحت میانجامد. بیماران بر اثر زخمهایی که در شرایط عادی قابل درمان هستند جان خود را از دست میدهند، زنان گاه ناچار میشوند بدون مراقبت کافی زایمان کنند، و مردم دسترسی خود را به خدمات نجاتبخش کاملاً از دست میدهند. در دسترس نبودن امن خدمات درمانی اغلب روشنترین نشانه فروپاشی قواعد و هنجارهایی است که برای محدود کردن آسیبهای جنگ وضع شدهاند. وقتی بیمارستانها و ارائهدهندگان خدمات درمانی هدف حمله قرار میگیرند، ما نهتنها با یک بحران بشردوستانه، بلکه با بحرانی انسانی روبهرو هستیم.
دولتها و همه طرفهای درگیر در مخاصمات مسلحانه باید به قواعدی که از مراقبت درمانی حفاظت میکنند پایبند باشند. تعهد بر اساس حقوق بینالملل بشردوستانه برای «رعایت و تضمین رعایت… در همه شرایط» ایجاب میکند که دولتها نهتنها خود به این قواعد عمل کنند، بلکه از تمام نفوذ و امکانات خود برای اطمینان از پایبندی دیگر دولتها و طرفهای درگیر نیز استفاده نمایند.
توصیههای دبیرکل سازمان ملل که همراه با قطعنامه ۲۲۸۶ ارائه شد، همچنان نقشه راهی روشن و قابل اجرا برای دولتهاست. کمیته بینالمللی صلیب سرخ، سازمان جهانی بهداشت و پزشکان بدون مرز با حضور میدانی در مناطق مخاصمه، تخصص پزشکی و توان عملیاتی خود آمادهاند تا دولتها را در اجرای این اقدامات حیاتی یاری دهند.
همچنین قطعنامه ۶۵٫۲۰ مجمع جهانی بهداشت که در سال ۲۰۱۲ تصویب شد را یادآوری میکنیم؛ قطعنامهای که ثبت و گزارشدهی نظاممند حملات به مراقبت درمانی را توسط سازمان جهانی بهداشت معرفی کرد. تقویت گزارشدهی مستمر و شفاف در شکلدهی به پایههای بر مبنای شواهد، اطلاعرسانی برای پیشگیری و واکنش، وتقویت پاسخگویی امری ضروری است.
برای حفظ و پیشبرد خواسته قطعنامه ۲۲۸۶ مبنی بر اینکه «همه طرفهای درگیر در مخاصمات مسلحانه بهطور کامل به تعهدات خود تحت حقوق بینالملل عمل کنند… تا احترام و حفاظت از تمامی کارکنان درمانی و بشردوستانه که صرفاً در امور درمانی فعالیت دارند، وسایل حملونقل و تجهیزات آنان، و همچنین بیمارستانها و سایر مراکز درمانی تضمین شود»؛ و برای جلوگیری از یک دهه دیگر از تضعیف هنجارها و خشونتهای غیرقابل توجیه علیه مراقبت درمانی در شرایط جنگی، ما از همه دولتها میخواهیم فوراً اقدامات زیر را اجرا کنند:
- تعهدات حاضر را به اقدامات عملی برای اجرای قطعنامه ۲۲۸۶ تبدیل کنند و تلاشهای مثبت، از جمله نتایج کارگروه طرح جهانی حقوق بشردوستانه درباره دستیابی به حمایت مؤثر از بیمارستانها، را بهطور فعال ترویج دهند.
- حمایت از مراقبت درمانی را در دکترین، قواعد درگیری و دستورالعملهای عملیاتی نیروهای نظامی و امنیتی ادغام کنند تا تعهدات حقوق بشردوستانه در عمل تحقق یابد.
- قوانین داخلی را بازنگری، تصویب و تقویت کنند تا از مراقبت درمانی در مخاصمات مسلحانه حمایت شود.
- منابع مالی، فنی و عملیاتی کافی برای اجرای اقداماتی که از مراقبت درمانی حمایت کرده و احترام به ارائه آن را ترویج میکند، اختصاص دهند.
- از همه ابزارهای موجود برای اثرگذاری بر سایر طرفهای درگیر (از جمله گروههایی که به هر شکل از سوی دولتها حمایت میشوند) استفاده کنند تا به تعهدات خود در حفاظت از مراقبت درمانی پایبند باشند.
- تحقیقات سریع، شفاف و بیطرفانه درباره حملات به مراقبت درمانی انجام دهند و از تلاشها برای تضمین پاسخگویی مطابق با چارچوبهای حقوقی اعمال پذیر حمایت کنند.
- بهطور منظم و شفاف درباره اجرای قطعنامه ۲۲۸۶ گزارش دهند، از جمله درباره پیشرفتها، چالشها، رویههای موفق و درسآموختهها، تا اجرای کامل آن تقویت شود.
ده سال پیش در چنین روزی، جامعه بینالمللی بار دیگر تأکید کرد که قوانین جنگ باید رعایت شوند و زخمیها و بیماران، و نیز کسانی که از آنان مراقبت میکنند، باید مورد حمایت قرار گیرند. امروز، مراکز درمانی همچنان آسیب میبینند یا ویران میشوند. کادر درمانی و بیماران هنوز در حملاتی گرفتار میشوند که به مرگ و جراحت میانجامد. این شکست قانون نیست؛ این شکست اراده سیاسی است.
ما از رهبران جهان میخواهیم اقدام کنند و رهبری سیاسی لازم را برای پایان دادن به این خشونتها نشان دهند. مراقبت درمانی هرگز نباید قربانی جنگ باشد.
دیدگاهها