بازدید میدانی از تأسیسات آبشیرینکن «المنشیه» در شهر غزه. عکس: کمیته بینالمللی صلیب سرخ
با وجود آتشبس، دسترسی به آب برای بسیاری از ساکنان غزه هنوز آسانتر نشده است و همین زندگی روزمره هزاران نفر را که در فضایی زندگی میکنند که هر روز کوچکتر میشود بهویژه پس از تشدید مخاصمه مسلحانه حدود سه سال پیش سختتر کرده است.
آب در غزه منبعی کمیاب و ارزشمند است.
آب دریا منابع آب زیرزمینی را آلوده میکند. پساب، آبی را که برای آشامیدن، پختوپز یا شستشو استفاده میشود آلوده میکند . با آسیب شدید یا تخریب لولههای توزیع آب هم مردم به تانکرهای آب متکی شدهاند.
هنادی العف، مادر پنج فرزند که آواره شده و نزدیک یک تأسیسات آبشیرینکن بازسازیشده در شهر غزه زندگی میکند میگوید: «قبل از جنگ، این مشکلات را نداشتیم. حالا آب را در سطل میآوریم. به بار سنگینی برای بچههایمان تبدیل شده. به جای مدرسه رفتن و درس خواندن، آب حمل میکنند».
هنادی العف در شهر غزه. عکس: کمیته بینالمللی صلیب سرخ
دیدن کودکانی که سطلهایی حمل میکنند که بعضی از آنها از خودشان هم بزرگتر است، با پای برهنه در خیابانهای پر از گردوغبار، پشت تانکرهای آبی که شلنگ و شیرهای قطع و وصل دارند، منظرهای رایج در غزه است.
تجربه هنادی و خانوادهاش، بازتابی از وضعیت بیش از دو میلیون نفر در غزه است؛ شهری که در آن فضای امن زندگی و دسترسی ایمن به خدمات ضروری مثل آب، رو به کاهش است.
هنادی به ما میگوید: «این وضع برای غزه، برای مادران و برای کودکان یک مبارزه است. آب کافی برای همه نیازهای خانوادهمان نداریم. آب ذخیره میکنیم و آن را برای مهمترین کارها، یعنی آشامیدن، پختوپز و استحمام کودکان نگه میداریم. اگر آب اضافی داشته باشیم، از آن برای شستن ظروف و لباسها استفاده میکنیم».
این تصمیمهای دشوار، انتخاب بین نوشیدن یک فنجان آب بیشتر یا ذخیره کمی آب برای شستن دستها برای جلوگیری از انتشار میکروبها، تصویر واقعی بحران دسترسی به آب است. در غزه این بحران بسیار وخیم است.
عُمَر شطاط، معاون اجرایی تأسیسات آب در شهرداری ساحلی غزه. عکس: کمیته بینالمللی صلیب سرخ
عُمَر شطاط، معاون اجرایی تأسیسات آب در شهرداری ساحلی غزه (CMWU) است که با حدود 350 کارمند در سراسر غزه به ارائه خدمات ضروری میپردازد. «همه مردم جهان باید بدانند که ما بهشدت به کمک نیاز داریم تا بتوانیم از این شرایط سخت و وضع فاجعهبار آب و فاضلاب خلاص شویم».
عُمَر و تیمهایش، با حمایت کمیته بینالمللی صلیب سرخ، مسئول نگهداری از تأسیسات آبشیرینکن بازسازیشده شهر غزهاند و تلاش میکنند آن را به بهترین شکل ممکن فعال نگه دارند.
عُمَرمیگوید ارائه آب باکیفیت راهی برای حفظ زندگی است. «میدانید، داریم برای زندگی در این منطقه کرامتشان را حفظ میکنیم.
تانکر آبی را تأسیسات آبشیرینکن بازسازیشده شهر غزه مجدداً پر میکنند. عکس: کمیته بینالمللی صلیب سرخ
چالش که با آن روبهرو هستند، چالش بزرگی است. با توجه به موقعیت غزه در کنار دریا، بخش عمده آب موجود چاهها و گمانهها شور است، ترکیبی از آب شور و شیرین. همین باعث میشود که آب غیرقابل شرب باشد و به همین دلیل، تأسیسات آبشیرینکن برای تبدیل این آب به آب قابل شرب حیاتی است.
اما بخش زیادی از زیرساختهای مورد نیاز برای تصفیه، ذخیره و توزیع آب بنا بر برآورد عُمَر یا آسیب دیدهاند یا از بین رفتهاند یا در مناطقی قرار دارند که برای ساکنان غزه رفتوآمد به آنها ایمن نیست.
موانع دیگری نیز وجود دارد. برای بهرهبرداری از چاهها و گمانهها، تأسیسات آبشیرینکن، و ایستگاههای پمپاژ فاضلاب، به برق نیاز است.
عُمَر میگوید: «الآن بیش از دوسالونیم است که بدون تأمین برق در غزه زندگی میکنیم». تکیه آنها به ژنراتورهاست. سوخت و نفت مورد نیاز برای راهاندازی این ژنراتورها، و نیز بسیاری از مواد و ماشینآلات مورد نیاز برای راهاندازی شبکههای ذخیره و توزیع آب و حتی تعمیر و جایگزینی آنها کمیابند.
این بدان معناست که تولید آب به طور چشمگیری کاهش یافته است و به حدود 40 درصد میزان قبل از اکتبر 2023 رسیده است. تولید مستقل آب از چاههای موجود در غزه کمتر از یکسوم میزان قبلی است.
عُمَر میگوید از نظر آبی که میتواند برای آشامیدن، پخت و پز و بهداشت استفاده شود، آنها به سختی میتوانند تضمین کنند که شش لیتر آب، هر روز به همه افرادی که در سراسر غزه به آن نیاز دارند، برسد. این میزان نه تنها کمتر از حداقل 15 تا 20 لیتر توصیهشده سازمان ملل برای هر فرد در روز است، بلکه حتی کمتر از حداقل میزان مورد نیاز برای بقا، یعنی 7.5 لیتر، است.
با توجه به اینکه بسیاری از مردم در چادرهایی زندگی میکنند که در تابستان بهشدت گرم میشوند، و با توجه به بحران پدیدارشونده بهداشت در نتیجه کمبود آب، نیاز به کار عُمَر و همکارانش، بیش از هر زمان دیگری است.
حسام النونو، مهندس و عضو تیمی از کمیته بینالمللی صلیب سرخ است که با CMWU برای بازسازی تأسیسات آبشیرینکن شهر غزه همکاری کرده است؛ یعنی جایی که با هنادی و عُمَر آشنا شدیم.
پروژه شامل حفر یک گمانه، ساخت دو مخزن آب و یک محل پرکردن تانکرهای آب، و نیز تعمیر ماشینآلات آبشیرینکن بود. این تأسیسات اکنون در ساعت، 40000 لیتر، شامل 10000 لیتر آب آشامیدنی، تولید میکند و به 30000 نفر در سراسر شهر غزه کمک میکند.
او میگوید: «این تأسیسات آبشیرینکن به دلیل کمبود منابع آب در نوار غزه و نیاز شدید به آب، بهویژه با فرارسیدن فصل تابستان، ضروری است».
حسام میگوید که مسأله دسترسی به آب مسأله حفظ کرامت است. به معنای داشتن انتخاب و مجبور نشدن به انتخابهای سخت صرفاً برای گذران روز است.
بسیاری از خانوادههای غزه، وقتی مسأله آب میان باشد، پاسخهای سادهای ندارند.
پروژه تحت حمایت کمیته بینالمللی صلیب سرخ در تأسیسات آبشیرینکن المنشیه. عکس: کمیته بینالمللی صلیب سرخ
دیدگاهها