بیانیه
26 شهریور 1405 (17 سپتامبر 2026)
بیانیه ایرادشده از سوی خانم الیز موسکینی، ناظر دائم در سازمان ملل متحد، در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد (با فرمول آریا) درباره پایبندی به حقوق بینالملل در شرایط مخاصمه مسلحانه در تاریخ 25 شهریور 1405، در نیویورک.
جناب رئیس،
از نمایندگی دائم پاکستان برای برگزاری نشست امروز با فرمول آریا، برای فراهم کردن این فرصت بهمنظور تأکید بر جایگاه محوری حقوق بینالملل در صلح و امنیت بینالمللی، و برای شناسایی اقدامات عملی در جهت تقویت احترام به قانون در مخاصمات مسلحانه، سپاسگزارم.
عالیجنابان، همکاران ارجمند،
واقعیت تکاندهنده است و روند کنونی خطرناک.
دهها هزار غیرنظامی جان خود را از دست میدهند. کودکان اندامهای خود، اعضای خانواده و فرصت تحصیلشان را از دست میدهند.
به بیمارانی که باید در تخت بیمارستان در حال بهبودی باشند حمله میشود. میلیونها نفر در حال جابهجایی و ترک خانهها، معیشت و جوامع خود هستند.
افراد در اماکن نامناسب نگهداری و بازداشت میشوند و مورد بدرفتاری قرار میگیرند، در حالی که هیچ خبری از سرنوشت آنان به عزیزانشان نمیرسد. زیستبومها و میراث فرهنگی مشترک بهگونهای جبرانناپذیر نابود میشوند.
اینها تنها برخی از پیامدهای غیرقابلقبول نحوه جنگافروزی هستند که امروزه در سراسر جهان جریان دارد. اقدامات بیشتری میتوان و باید انجام داد تا این روند تغییر کند.
طراحان کنوانسیونهای ژنو ۱۹۴۹، پروتکلهای الحاقی آنها و دیگر معاهداتی که حقوق بینالمللی بشردوستانه را تشکیل میدهند، این دوراندیشی را داشتند که قواعدی را تدوین کنند تا اطمینان حاصل شود که، هنگامی که جنگها رخ میدهند، خسارت و درد و رنج غیرضروری موجب نشوند. این زنان و مردان درک کرده بودند که جنگ همهجانبه و بدون محدودیت غیرقابلقبول است.
برای کسانی که در مخاصمات شرکت نمیکنند ــ یا دیگر در مخاصمات شرکت ندارند ــ حقوق بینالمللی بشردوستانه آخرین خط حمایت است؛ خطی که کرامت انسانی را از ویرانی جدا میکند.
این قوانین باید رعایت شوند.
عالیجنابان،
قوانین جنگ در میدان نبرد به اقدامات مشخص و ملموسی تبدیل میشوند که پیامدهایی مرگ و زندگی در پی دارند. یک تصمیمگیرنده نظامی باید این پرسشها را در نظر بگیرد:
چه تدابیری در نظر گرفته شده است تا تضمین شود که یک هدف، هدف مشروع نظامی است؟
آیا خسارت اتفاقیِ مورد انتظار برای غیرنظامیان با توجه به مزیت نظامی مورد انتظار، متناسب است؟
یک حمله چه تأثیری بر یک ایستگاه پمپاژ آب نزدیک یا یک بیمارستان نزدیک، و دسترسی جمعیت غیرنظامی به آب پاک خواهد داشت؟
آنها باید بپرسند: آیا تمام اقدامات احتیاطیِ عملی و امکانپذیر برای اجتناب از خسارت اتفاقی، یا دستکم به حداقل رساندن آن، اتخاذ شده است؟
قواعد حقوق بینالمللی بشردوستانه جهت محدود کردن مرگ، درد و رنج، جراحت و تخریب با دقت میان آنچه برای دستیابی به یک هدف نظامی مشروع ضروری است و ضرورت نظامی توازن برقرار میکنند.
امروز این توازن دقیق تحت فشار است. هنگامی که طرفهای مخاصمات مسلحانه قواعد حقوق بینالمللی بشردوستانه را با انعطافپذیری زیاد تفسیر میکنند، سابقهای خطرناک ایجاد میکنند که پیامدهای تراژیکی به دنبال دارد.
همچنین، فناوریهای جدید این توازن دقیق را میآزمایند. استفاده روزافزون از پهپادها، سامانههای تسلیحاتی خودگردان، عملیات سایبری و هوش مصنوعی برای دستیابی به اهداف نظامی، مسائل بشردوستانه، حقوقی و اخلاقی را مطرح میکند.
هنگام ادغام فناوریهای جدید در حوزه نظامی، طرفهای مخاصمه باید حقوق بینالمللی بشردوستانه را بهطور مستمر و با حسن نیت و در راستای هدف و غایت بشردوستانه آن اعمال کنند.
در مورد برخی فناوریهای خاص ــ از جمله سامانههای تسلیحاتی خودگردان ــ موضع کمیته بینالمللی صلیب سرخ این است که برای روشن شدن نحوه اعمال قواعد موجود در عمل، تصویب یک سند حقوقی جدید و الزامآور ضروری است.
عالیجنابان،
احترام به قانون با اراده سیاسی در همه سطوح آغاز میشود. این امر مستلزم تعهد و همراهی در تمام سلسلهمراتب نظامی، در سطح رهبری سیاسی و در جامعه بینالمللی است.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ از رهبران دولتها میخواهد:
- اطمینان حاصل کنند که نیروهای مسلح آنها به تجهیزات و آموزش لازم مجهز هستند تا بتوانند در محیط پرتنش و پویای میدان نبرد، این پرسشها را بررسی و درباره آنها تصمیمگیری کنند؛
- فضای حاکم را بهگونهای شکل دهند که رعایت قانون، در همه شرایط و بهطور یکسان و بدون مشروط کردن آن به رفتار متقابل، یک انتظار روشن باشد؛ و
- از ابزارهایی که در اختیار دارند برای تأثیرگذاری بر رفتار دیگران، با هدف افزایش احترام به قانون، استفاده کنند.
شورای امنیت، که مسئولیت اصلی حفظ صلح و امنیت بینالمللی را بر عهده دارد، در این زمینه نقشی کلیدی ایفا میکند.
شورای امنیت توانایی خود را برای تأکید بر چارچوب مستحکم حقوق بینالمللی بشردوستانه از طریق مجموعه گستردهای از قطعنامهها درباره موضوعات مرتبط نشان داده است.
از حفاظت از زیرساختهای حیاتی، آموزش و مأموریت پزشکی گرفته تا مسئله مفقودین، تمامی این قطعنامهها به اتفاق آرا به تصویب رسیدهاند و بدین ترتیب هم بر ماهیت جهانشمول این قواعد و هم بر بنیان مشترک انسانی که این قواعد بر آن استوارند، تأکید بیشتری کردهاند.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ از شورای امنیت میخواهد:
- از طریق تصویب قطعنامههایی درباره موضوعات مرتبط با حقوق بینالمللی بشردوستانه، همچنان تفسیرهایی را از این حقوق که با هدف حمایتی آن سازگار باشند تأکید و تقویت کند؛ و
- بر اجرای مستمر و یکسان این تفسیرها تأکید نماید.
عالیجنابان،
ابتکار جهانی برای ایجاد عزم سیاسی در راستای پایبندی به حقوق بینالمللی بشردوستانه از سوی دولتهای برزیل، چین، فرانسه، اردن، قزاقستان و آفریقای جنوبی، همراه با کمیته بینالمللی صلیب سرخ، بهعنوان پاسخی استثنایی به رنجهایی که امروزه در مخاصمات مسلحانه شاهد آن هستیم، آغاز شد. هدف این ابتکار، تضمین اجرای بیطرفانه، مستمر و جهانشمول تعهدات موجود در زمینه حقوق بینالمللی بشردوستانه است.
تا به امروز، ۱۱۸ دولت به این ابتکار پیوستهاند. طی دو سال گذشته، بیش از ۱۶۰ دولت از گوشه و کنار جهان در رایزنیهایی به رهبری ۲۷ دولت، از جمله پاکستان و شماری دیگر از کشورهایی که امروز در اینجا حضور دارند، در قالب هفت محور کاری مشارکت کردهاند.
راهنماییها و رهنمودهای گردآوریشده با هدف افزایش احترام به حقوق بینالمللی بشردوستانه و پرداختن به چالشهای ناشی از جنگهای معاصر تهیه شدهاند و یک موضوع ثابت در همه آنها وجود دارد: حفظ هدف حمایتی حقوق بینالمللی بشردوستانه.
ما همه دولتها را تشویق میکنیم که به این تلاش بپیوندند و از همه دولتهایی که به آن پیوستهاند میخواهیم در کنفرانس عالیرتبه درباره انسانیت در جنگ که قرار است در ماه دسامبر در اردن برگزار شود، شرکت کنند.
عالیجنابان،
همانگونه که رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ در ماه مه امسال، هنگام سخنرانی در شورای امنیت، گفت:
«دیگر نمیشود تظاهر کرد که آنچه در مناطق جنگی شاهد آن هستیم با قانون مطابقت دارد.»
رعایت دقیق و همراه با حسن نیتِ حقوق بینالمللی بشردوستانه به معنای پایان تمام رنجها در مخاصمات مسلحانه نیست، اما بهطور چشمگیری از درد و رنجی که هر کجا جنگی رخ دهد ایجاد میشود، میکاهد.
ما باید جمعی برای حفظ انسانیت در جنگ تلاش کنیم.
متشکرم.
دیدگاهها